Trong những ngày hè oi ả, ẩm thực Hà Nội trở nên phong phú với những món ăn thanh mát, dễ tiêu hóa, giúp cơ thể tránh khỏi cái nóng. Những món ăn này không chỉ ngon mà còn mang lại cảm giác dễ chịu cho người thưởng thức.
Ba Chỉ Giấm Ghém
Đối với món ba chỉ giấm ghém, thịt ba chỉ được luộc vừa chín tới, tạo cảm giác mềm mại, mọng nước. Món ăn này thường được ăn kèm với rau ghém tươi ngon, củ cải dưa, và chấm với nước mắm tôm được chế biến công phu cùng chanh, đường, ớt và tinh dầu cà cuống. Khi thêm một chút nước dùng có giấm bỗng, món ăn trở nên chua dịu, ngọt thanh, tạo nên sự hòa quyện tuyệt vời mà không hề gây ngán.
Sự phong phú trong cách chế biến của món thịt luộc kèm rau ghém được ghi chép trong cuốn sách “Ẩm thực tu tri” (1930). Một số cách đơn giản là ăn kèm với nước mắm hoặc rau diếp, nhưng cũng có những cách cầu kỳ hơn khi thêm giấm ghém, củ cải muối, và dưa hành. Món ăn này thể hiện vẻ đẹp thanh lịch và tinh tế của ẩm thực Hà Nội.
Bánh Đúc Riêu Cua
Bánh đúc riêu cua là một trong những món ăn nổi bật trong mùa hè, đã được người Hà Nội biến tấu từ món ăn dân dã thành một món thanh tao. Phần riêu cua béo ngậy được chan lên những miếng bánh đúc trắng ngần, mềm mát, mang lại cảm giác thật sự dễ chịu.
Nước riêu cua nấu theo kiểu Hà Nội có hương vị chua thanh của giấm bỗng hòa quyện với cà chua và mắm tôm, cùng với gạch cua chưng béo ngậy. Khi được ăn kèm với tóp mỡ, hành hoa, và ớt chưng, món ăn trở nên hấp dẫn và hoàn hảo cho những ngày hè nóng bức. Sự kết hợp này không chỉ bổ dưỡng mà còn chiều lòng những thực khách khó tính.
Cá chép nấu bung. Ảnh: Bùi Thủy
Cá Chép Nấu Bung Kiểu Cổ
Món cá chép nấu bung đã có từ hơn 100 năm trước và vẫn được yêu thích nhờ hương vị phong phú và hấp dẫn. Khác với các phiên bản hiện đại, món bung cổ điển sử dụng cá chép tươi được nấu cùng với mẻ, nghệ, cà chua và đu đủ để tạo ra hương vị chua thanh nhẹ nhàng. Nước dùng trong vắt, có vị ngọt umami tự nhiên, giúp món ăn trở nên thanh mát và dễ tiêu.
Các nguyên liệu như cá chép và dọc mùng đều có tính hàn, giúp thanh nhiệt cho cơ thể. Người Hà Nội xưa không chỉ xem canh là món giải khát, mà còn là phương pháp điều hòa cơ thể, và món cá chép nấu bung chính là minh chứng cho điều đó.
Canh Bún Cổ Truyền
Canh bún cua cổ truyền Hà Nội, còn được gọi là bún đũa hoặc bún rau, mang trong mình sự giản dị nhưng đầy ấn tượng. Món ăn này thường gắn liền với hình ảnh những bà hàng gánh đi khắp các ngõ ngách với nồi bún nóng hổi. Hiện nay, chỉ còn một số ít quán bán món ăn này tại các phố như Hòe Nhai, Thanh Hà, Nguyễn Siêu, Hàng Chiếu, và Ô Quan Chưởng.
Bát canh bún thơm ngon, ngọt dịu với bún sợi to ngấm vị cua, cùng với màu sắc tươi sáng của rau muống, rau rút, hành phi vàng và ớt chưng. Tất cả hòa quyện lại tạo nên một món ăn thanh mát, gợi nhớ về hương vị tuổi thơ của người Hà Nội.
Canh Cua Rau Rút, Khoai Sọ
Canh rau rút khoai sọ là một món ăn truyền thống trong mùa hè ở Hà Nội. Bát canh được thu hút bởi sự kết hợp giữa rau muống xanh mềm, rau rút giòn và khoai sọ bùi dẻo, cùng với riêu cua béo ngậy và nước canh ngọt tự nhiên.
Cua đồng giàu canxi và có tính hàn, giúp thanh nhiệt cho cơ thể. Để có được món canh ngon, cần phải giã cua bằng tay và lọc kỹ, canh lửa vừa để riêu cua nổi lên mà không bị vỡ vụn. Rau rút được cho vào sau cùng và đảo nhẹ để giữ độ giòn và hương thơm đặc trưng.
Nộm rau muống tép đồng. Ảnh: Bùi Thủy
Nộm Rau Muống Tép Đồng
Món nộm rau muống tép đồng là một đĩa ăn hấp dẫn với rau muống xanh mềm, tép riu giòn thơm và lạc vừng bùi bùi, hòa quyện với vị chua cay mặn ngọt tạo nên sự hài hòa cho vị giác. Đây là một món ăn giản dị nhưng gợi nhớ cho nhiều người con Hà Nội khi rời xa quê hương.
Các sách dạy nấu ăn cổ cho biết rằng có hai cách luộc rau muống để làm nộm: một là luộc chín tới ở lửa lớn rồi vớt ra, hai là luộc chín tới và dội nước sạch. Sau khi đã chuẩn bị rau muống, cần ướp với khế, nêm nếm với nước mắm, đường, muối và nước cốt chanh trước khi trộn đều với tép riu và rau thơm.
Cháo Đậu Cà
Cháo đậu cà là một món ăn vặt nổi tiếng của người Hà Nội trong mùa hè. Bát cháo mượt mà với hạt gạo nở bung, đậu xanh bùi bùi và đậu phụ tẩm hành thơm ngon. Món ăn này mang đến cảm giác nhẹ nhàng, thanh thoát và đầy hương vị.
Trong quá khứ, cháo đậu cà thường chỉ bao gồm đậu đen hoặc đậu xanh ăn cùng cà muối và đậu phụ tẩm hành. Tuy nhiên, với sự thay đổi trong khẩu vị hiện đại, nhiều quán đã thêm vào trứng muối, sườn sụn, hay thịt băm, tuy nhiên điều này có thể làm mất đi sự thanh tao vốn có của món ăn.