Nhiều người nội trợ nghĩ rằng có thể nấu xôi mà không cần phải ngâm gạo trước, nhưng thực tế, điều này có thể dẫn đến tình trạng xôi bị khô, không đạt yêu cầu về độ mềm dẻo và tạo ra hợp chất kháng dinh dưỡng gây khó tiêu cho người ăn.
Ngâm gạo giúp xôi chín đều
Gạo nếp chứa nhiều amylopectin, thành phần quan trọng tạo nên độ dẻo khi nấu. Tuy nhiên, gạo nếp thường cứng và khó hấp thụ nước so với gạo tẻ.
Theo kinh nghiệm của nhiều bà nội trợ, việc vo sạch và ngâm gạo trong khoảng 6-8 tiếng trước khi nấu xôi là rất cần thiết. Ngâm gạo giúp nước thấm vào từng hạt gạo, làm cho chúng mềm mại từ bên trong. Khi xôi được nấu, hơi nước sẽ dễ dàng làm cho gạo chín đều, tránh tình trạng sống lõi hoặc khô bên ngoài.
Ảnh: Bùi Thủy
Giảm thời gian nấu xôi
Khi gạo nếp đã được ngâm nước, chúng sẽ chín nhanh hơn rất nhiều. Lúc này, các phân tử tinh bột sẽ nở ra và khi gặp hơi nước nóng trong nồi hấp, chúng sẽ nhanh chóng trở nên dẻo mềm. Nếu gạo nếp vẫn còn khô, lớp ngoài sẽ hấp thụ nhiệt rất chậm, dẫn đến việc phải mất nhiều thời gian hơn để xôi chín.
Ngâm gạo giúp xôi dẻo và bóng bẩy hơn
Việc ngâm gạo trong thời gian đủ giúp tinh bột trong hạt gạo nếp chuyển hóa hoàn toàn, tạo ra kết cấu mềm mại và căng bóng. Nếu không đủ nước, hạt gạo sẽ dễ bị khô, gãy vụn hoặc vỡ. Đó là lý do tại sao các món xôi truyền thống như xôi vò, xôi gấc hay xôi đỗ xanh thường được ngâm từ 6-8 tiếng, thậm chí có thể để qua đêm, tùy thuộc vào loại nếp sử dụng.
Ngâm gạo giúp món xôi dễ tiêu hóa hơn
Ngâm gạo nếp trước khi nấu còn giúp loại bỏ một số hợp chất kháng dinh dưỡng như lectin, có thể gây khó tiêu nếu ăn thường xuyên. Theo quan niệm Đông y, gạo nếp có tính ấm, có tác dụng bổ tỳ vị, nhưng nếu không ngâm kỹ, món xôi nấu ra có thể gây đầy bụng, khó tiêu. Ngâm gạo sẽ giúp hạt nếp trở nên dẻo mềm, dễ tiêu hóa hơn, đặc biệt là với người già và trẻ nhỏ.
Ảnh: Bùi Thủy
Tùy thuộc vào từng loại nếp (nếp cái hoa vàng, nếp hương, nếp nhung, nếp Thái…) và độ mới của gạo mà thời gian ngâm sẽ khác nhau. Với nếp nương mùa mới, chỉ cần ngâm từ 3-4 tiếng là có thể nấu được. Đối với những loại nếp khác, thường cần 6-8 tiếng. Sau khi ngâm, cần xả qua nước để loại bỏ vị chua và để ráo nước trước khi nấu xôi để tránh tình trạng bết dính. Lưu ý không nên ngâm nếp quá lâu (trên 12 tiếng).
Để có món xôi thơm ngon và dẻo, ngoài việc ngâm gạo, bạn cũng có thể áp dụng một số mẹo sau: Nên nấu xôi hai lần (lần đầu khoảng 30-35 phút, sau đó để nguội và nấu lại lần hai khoảng 10-15 phút trước khi ăn). Bên cạnh đó, nên lót khăn xô ở đáy nồi và đun nước sôi trước khi đặt chõ vào để tránh việc xôi bị nhão. Chọc vài lỗ trên bề mặt gạo nếp cũng giúp hơi nước tỏa đều và xôi chín ngon hơn.